Na het eerste stemronde, viel er een enorme verwarring in op de steunbasis van de ... (naam van de partij of kandidaat wordt hier niet gegeven in het originele tekst)President LulaHet was niet anders te verwachten: ondanks dat vrijwel alle peilingen een statische tie wisten te voorspellen en, zoals ik in een eerder artikel besprak, er een blinde vlek in het electoraat was die het onmogelijk maakte om te voorspellen naar welke kant deze zich zou verplaatsen, de gemobiliseerde activisten en de toespraak van Lula zelf gaven de idee van een overwinning in de eerste ronde een boost. Maar zoals we weten, was het resultaat heel anders dan verwacht - vooral in de staatsverkiezingen. Het PL koos vijf gouverneurs in het zuiden en zuidoosten; het PT koos er drie, allemaal in het noordoosten, en er is nog steeds een strijd gaande in het Federaal District en Rio Grande do Norte. Bij de verkiezingen voor de Federale Senaat werd de meerderheid van de kandidaten en kandidaats van het progressieve kamp verslagen. Het PL koos 19 senatoren, waardoor het 28 van de 81 zetels behaalde - 34,6% van het totaal. In de Federale Kamer vergrootte het partijaantal zich tot 121 afgevaardigden, 23,6% van het totaal, een van de grootste fracties van een enkele partij sinds de herdemocratisering in 1985.
De beoordeling van dit resultaat kan alleen tot één conclusie leiden: het democratische project heeft een grote nederlaag geleden. En als het niet was voor de buitengewone vaardigheid van kameraad Lula om zielen en harten te winnen in alle klassen en sociale groepen, zou het bolsonarisme in de eerste ronde terugkeren naar het presidentschap. Volgens de verkiezingsresultaten moet je erkennen dat het progressieve kamp, zonder Lula, niet tot 25% van de Braziliaanse kiezers komt. Ze hebben gewonnen. Dat is een noodzakelijke conclusie. De machtsverhoudingen zijn op een significante manier veranderd en dat voor een lange tijd.BolsonarismeHet is geen toevallige afloop noch een avontuur van de Braziliaanse elite. Het heeft zich ontwikkeld als een politiek project dat mobiliseert en organiseert een deel van de Braziliaanse samenleving dat instemt met zijn ideeën. Een deel dat niet akkoord gaat met een Brazilië voor iedereen. Sinds 2018 heeft het in de familie Bolsonaro de kans om een project van Brazilië zonder de meerderheid van de Brazilianen te hebben - een project van macht in lijn met de belangen van het Amerikaanse imperialisme, in verval en daarom gevaarlijk. Een kracht die erkend moet worden. Het grootste fout is het belachelijk maken, de minachting of onderschatting ervan.
En wat zouden de redenen zijn voor de groei van het bolsonarisme op zo'n consistente manier? Ten eerste omdat ze beter in staat zijn geweest om de ontevredenheid van de jeugd te kanaliseren in tijden van kapitalistische crises. Hoewel ze degenen vertegenwoordigen die profiteren van deze crises, zijn ze erin geslaagd zich voor te stellen als alternatief met een kritische en antisystemische retoriek. Aan de andere kant heeft het progressieve kamp de kritiek op het systeem verlaten en een discours aangenomen dat de huidige politieke en institutionele orde verdedigt met sociale inclusie. Een dicotomie. En in de tijd van de stemming is de werkelijke kracht van deze twee narratieven heel anders. Naast deze context is er de revolutie die is geïnitieerd door sociale media onder controle vanBig TechsIn de meeste gevallen Amerikaanse. Deze combinatie omvat individualisme, neoliberalisme en sociale crisis. Elke verbonden individu is voortdurend online via netwerken en platforms die worden beheerd door big tech-bedrijven en hun ondoorzichtige belangen. In deze ruimte ben je tegelijkertijd werknemer, consument, gebruiker, burger, vriend, moeder, dochter - oftewel alle aspecten van het leven passen in één gemakkelijk toegankelijk apparaat. Om het eens te hebben: in de eerste ronde werden, op aanwijzing van Meta (eigenaar van Instagram, Facebook en WhatsApp), berichten van de rechterkant verzonden naar 100% van de gebruikers van deze apps in Brazilië. Berichten van andere segmenten werden beperkt door middel van algoritme-manipulatie. Naast deze reële macht zijn er nog kwesties rond taal, esthetiek ennepnieuws— een universum van kwesties die deextreem rechterlijkekrachten efficiënt en effectief laten opereren. In deze oorlog beheersen ze het virtuele terrein.
Een ander element dat bijdraagt aan deze context is de verandering in de strategie van het Amerikaanse imperialisme ten opzichte van Latijns-Amerika. Sinds 2025 heeft de regering-Trump de zogenaamde "Donroe-Doktrin" toegepast — een fusie van de Monroe-Doktrin met de initialen van zijn naam. Deze doctrine heeft geen schroom om te erkennen dat het van plan is in te grijpen in Latijns-Amerikaanse landen die zich niet onderwerpen aan zijn belangen, of door middel van sancties of zelfs militair. En, hoe absurd het ook lijkt, het bolsonarisme presenteert zich als een politiek instrument om deze interventie mogelijk te maken.
En deze ongunstige context herhaalt zich in de tweede ronde.
Ondanks dit geloof ik in de herverkiezing van president Lula. Mijn overtuiging is niet blind: een deel van de historische prestaties van kandidaten in de tweede ronde van presidentsverkiezingen. Bij het analyseren van deze prestaties, met uitzondering van de verkiezingen van 2006 toen José Serra de stemverlies in vergelijking met de eerste ronde zag, heeft de tweede plaats in alle andere gevallen zijn stemaantal uitgebreid, waardoor de verschillen aanzienlijk werden verminderd. Laten we bijvoorbeeld 2022 bekijken: in de eerste ronde behaalde Bolsonaro, als president, 43,2%, terwijl Lula 48,43% bereikte — een verschil van 5,23 procentpunten. In de tweede ronde was het uiteindelijke verschil in het voordeel van Lula slechts 0,99%. Bolsonaro, die met een nadeel van 5,23% begon, groeide 13,66% ten opzichte van zichzelf, terwijl Lula slechts 3,43% groeide. In 2018 opende Bolsonaro in de eerste ronde een verschil van 16,75% over Haddad. In de tweede ronde verkleinde Haddad dit verschil tot 10,26%. Bolsonaro groeide 19,77% ten opzichte van zichzelf, terwijl Haddad 53,24% groeide in vergelijking met zijn oorspronkelijke prestaties. De tabel hieronder bevat de gegevens van alle tweeronde-verkiezingen, en het is duidelijk dat de tweede plaats, als regel, veel meer groeit dan de eerste. De redenen zijn divers en zullen hier niet worden besproken. Maar wat ertoe doet is dat Lula volstrekte mogelijkheden heeft om de tweede ronde van deze verkiezingen te winnen, aangezien het verschil minder dan 1,87% is — om het eens te zeggen, het kleinste verschil in de eerste ronde sinds 1989.
De deze analyse af afgeren, zijn de overwinningen behaald in de eerste ronde. Het noordoosten consolideert zich als een gebied van weerstand en laboratorium voor nieuwe lessen voor het democratische kamp. En in alle andere regio's is er een georganiseerde, veerkrachtige en vechtlustige weerstand. Er zijn ook andere tekenen van verandering binnen het progressieve kamp. Terwijl historische figuren van de linkse partij geen nieuwe mandaten behaalden, komen er nieuwe gezichten en leiders naar voren. De verkiezing van Marília Campos (PT/MG), Marília Arraes (PDT/PE), Luizianne Lins (Rede/CE), Samanda de Lula (PT/RN), Ana Elisa (PT/MG), Maria Marighella (PT/BA), Ana Julia (PT/SC), Natália Boulos (PSOL/SP) en Olívia Santana (PCdoB/BA) is slechts een deel van deze lange lijst met waardevolle herkozen vrouwelijke kandidaten. Een vernieuwing die hoop signaleert. De meeste zijn vrouwen, met indrukwekkende stemmen en nationale erkenning. Vrouwen, met name zwarte vrouwen, hebben hun aanwezigheid in de federale en staatsparlementen met bijna 40% verhoogd, en er is een grote LGBTQIAPN+ fractie gekozen, de grootste in de geschiedenis.
Dit roept een punt voor reflectie op. Deze agenda's worden nog steeds behandeld als "slechts" identiteitszaken, wat betekent dat sommige sectoren geloven dat ze geen potentieel hebben om het kapitalisme te confronteren. Deze visie lijkt de antissisteme kracht ervan te negeren. De arbeidersklasse is altijd voornamelijk vrouwelijk en zwart geweest. We spreken niet alleen over celetistische werknemers, maar over iedereen die werkt, zelfs als het slecht betaald of onbetaald is. Wat betreft genderidentiteit, is er ook een klassenknip te herkennen. In de midden- en bovenklasse is er tolerantie en vele paden naar emancipatie en empowerment. In de periferie, daarentegen, is er, naast vooroordelen en uitsluiting binnen hun eigen families, geen ontsnappingsroute - alleen segregatie en sociale geweld. Zoals de gekozen staatsdepute van Bahia, Vilma Reis van de PT, zegt, moeten we de machtsstructuren veranderen, niet alleen in de instellingen, maar ook intern in de machtsruimtes van partijen, organisaties en sociale bewegingen.
Naast deze successen zijn er massale en spontane mobilisaties die plaatsvinden tijdens deze tweede ronde in het hele land, wat aantoont dat de jeugd in strijd is. Dit is een nieuwe militantie met een enorme interventievermogen in de straten en online. Organiseerd en gecoördineerd, hebben ze de mogelijkheid om de politieke strijd te beïnvloeden, en zelfs bij een mogelijke nederlaag, vertegenwoordigen ze de hernieuwde veerkracht van het progressieve kamp.
Over de mogelijkheid van een nederlaag, zoals ik in mijn laatste artikelen besprak, spelen verkiezingen, zelfs binnen de kaders van de burgerlijke democratie, een cruciale rol in het veranderen van de machtsverhoudingen in de samenleving en, daarom, in het opleiden van het Braziliaanse volk. Hoewel ze zich binnen de kapitalistische logica bevinden, creëren ze geen voorwaarden voor het overwinnen van het systeem zelf, maar bieden ze wel ruimte voor debat over kritische ervaringen ten opzichte van hun paradigma's. Deze voorwaarde bestaat in elk scenario. Integenere, is het vaak effectiever om het neoliberalisme te confronteren met zijn fascistische gezicht dan met zijn democratische masker. Herinner ons dat het tijdens het (on)bewind van Jair Bolsonaro was dat we onze vermogen tot articulatie, eenheid, mobilisatie, weerstand en het vormen van nieuwe politieke leiders herwonnen. Deze leiders vertegenwoordigen vandaag de dag vernieuwing.
Zoals ik aan het begin van dit artikel zei, is de overwinning mogelijk en onmisbaar om het politieke speelveld opnieuw in evenwicht te brengen. Maar we mogen niet alleen met onszelf praten. We moeten dialoog voeren met zoveel mogelijk mensen. Dialoog is gesprek. Luisteren. Proberen te begrijpen waarom iemand zo denkt. Het volk is geen vijand, zelfs niet diegenen die voor Bolsonaro hebben gestemd. We moeten dialoog voeren, begrijpen dat iemands pijn zinvol is en dat het ons aan het hart gaat. Niet afdwalen naar een confrontatie, maar naar empathie. Vragen stellen in plaats van tegenargumenten te geven. Deze benadering werkt het beste binnen onze gemeenschappen, waar we mensen kennen, geloofwaardigheid hebben en, vooral, waar we elkaar blijven ontmoeten, ongeacht het verkiezingsresultaat. In dit dialoog is ons doel niet alleen het verkrijgen van stemmen, maar het begrijpen van de strijd die de mensheid aan gaat tussen een toekomst van vrede, rechtvaardigheid en gelijkheid tegen de barbare kant van het kapitalisme. We moeten geloven in democratie als strategisch waard.SocialismeVoor welke socialistische toekomst we strijden, is een democratisch socialisme, waarin de meerderheid van de mensen vrijwillig deelneemt, niet door oplegging. Dit is de utopie die onze dialogen moet sturen, met de kwestie van klasse en de toekomstvisie als centraal element. Zoals het is, is het resultaat van deze verkiezingen niet van belang; we bouwen op voor de komende uitdagingen. Veel succes.
**Dit is een opiniestuk en vertegenwoordigt niet noodzakelijkerwijs de redactionele lijn van de publicatie.Brazilië van Feit.